Waarom reguliere pacht steeds minder populair wordt

Buitengebied

Pacht is ƩƩn van die rechtsgebieden die op papier uitgebreid is uitgewerkt, maar in de praktijk nauwelijks meer voorkomt in de ‘reguliere’ vorm. Voor het afstudeeronderzoek van Maartje van der Steen, dook zij in de opzegging van reguliere pachtovereenkomsten: wanneer mag een verpachter een overeenkomst beĆ«indigen, en hoe gaat dat in de praktijk bij gemeenten, provincies en waterschappen?

De wettelijke opzeggingsgronden

De wet is daar duidelijk over. Een verpachter kan een reguliere pachtovereenkomst alleen opzeggen middels ƩƩn van de vier opzeggingsgronden uit artikel 7:370 BW: een ernstige tekortkoming van de pachter, dringend eigen gebruik, een redelijke belangenafweging of het afwijzen van een redelijk aanbod. Rechters toetsen deze gronden streng. Vooral bij dringend eigen gebruik moet een verpachter met stukken als een bedrijfsplan, vergunningen en jaarrekeningen aantonen dat zijn plannen duurzaam, dringend Ʃn realiseerbaar zijn.

Onderzochte pachtvormen

Gedurende mijn onderzoek heb ik twee pachtvormen onderzocht. Tijdens het uiteenzetten van het juridisch kader kwam vooral reguliere pacht naar voren. Reguliere pacht zoals wij deze nu kennen, is sinds 2007 terug te vinden in het Burgerlijk Wetboek. Deze vorm biedt pachters veel zekerheid. Een pachtovereenkomst wordt voor een termijn van 6 jaren afgesloten bij los land, en voor een termijn van 12 jaren bij hoeves. Daarnaast dienen verpachters de overeenkomst uiterlijk een jaar voor afloop op te zeggen. Wanneer zij dit niet tijdig doen, wordt de overeenkomst van rechtswege verlengd voor eenzelfde termijn. Verder is regelgeving omtrent reguliere pacht grotendeels dwingendrechtelijk geregeld in de wet, wat wederom zekerheid biedt voor de pachtende boer. Ook dienen verpachters zich te houden aan het pachtprijsbesluit. Dit wil zeggen dat zij zich aan zekere prijsnormen moeten houden bij het bepalen van een pachtprijs.

Een ander onderzochte pachtvorm is geliberaliseerde pacht. Deze pachtvorm staat haaks op reguliere pacht. Pachtovereenkomsten worden afgesloten voor kortere termijnen, vaak 1 tot 4 jaren. In tegenstelling tot reguliere pacht, lopen geliberaliseerde pachtovereenkomsten van rechtswege af. Verpachters hoeven dus geen opzegtermijnen in acht te nemen. Ook is het pachtprijsbesluit niet van toepassing op geliberaliseerde pachtovereenkomsten. Hierdoor kunnen verpachters hun grond voor een hogere prijs verpachten. Om deze reden wordt geliberaliseerde pacht doorgaans als voordeliger en flexibeler gezien voor de verpachter.

Geliberaliseerde pacht als norm

De Kracht van Pacht

Uit gesprekken met medewerkers van gemeenten, waterschappen, juristen en een pachter is dan ook gebleken dat al die zorgvuldig uitgewerkte gronden nauwelijks meer worden gebruikt. Overheden sluiten vrijwel geen nieuwe reguliere pachtovereenkomsten meer af. Geliberaliseerde pacht is de norm geworden, simpelweg omdat die vorm meer flexibiliteit biedt en van rechtswege eindigt, zonder dat er een procedure bij de pachtkamer aan te pas komt. Waar nog wel een reguliere pachtovereenkomst loopt, wordt deze meestal beƫindigd omdat de pachter niet langer bedrijfsmatig exploiteert: te weinig persoonlijk gebruik, geen investeringen, een te kleine bedrijfsomvang of achterstallig onderhoud.

Liever om de tafel dan naar de rechter

Opvallend is ook de mate waarin partijen formele procedures proberen te vermijden. Een gesprek aangaan, een overeenkomst laten aflopen of een pachter compenseren blijkt in de praktijk gebruikelijker dan een rechtszaak starten bij de pachtkamer.

Van onderzoek naar advies

Voor de verpachter betekent dit vooral dat hij behoefte heeft aan goed advies over pacht. Dit advies begint niet bij de beëindigings- of opzeggingsgronden, maar bij de vraag welke pachtvorm het beste aansluit bij de lange termijn doelstellingen van de verpachter en het tijdig opbouwen van een zorgvuldig dossier. Op basis van de uitkomsten van mijn onderzoek heb ik twee praktische beslisbomen ontwikkeld die onze adviseurs daar stap voor stap bij kunnen helpen. De eerste beslisboom ondersteunt adviseurs bij het bepalen welke pachtvorm passend is bij het opstellen van een nieuwe overeenkomst. De opties daarbij zijn reguliere en geliberaliseerde pacht. De tweede beslisboom begeleidt adviseurs stap voor stap door het opzeggingstraject van een reguliere pachtovereenkomst, van de controle van de opzeggingstermijn tot aan de formele procedure bij de pachtkamer. De aanbevelingen richten zich op het opbouwen van dossiers, het tijdig signaleren van opzeggingsmomenten, het onderbouwen van duurzaamheidsbepalingen vóór indiening bij de grondkamer, en het informeren van de opdrachtgevers over de inconsistente grondkamertoetsing als praktisch risico. Bij de beslisbomen is een model bijgevoegd waarbij dieper in wordt gegaan op de vragen uit de beslisbomen. Bij elke toelichting wordt verwezen naar relevante wetsartikelen en zo nodig, naar mijn afstudeeronderzoek. Op deze manier kunnen adviseurs makkelijk meer informatie vinden over verschillende aspecten van de beslisbomen.

Pacht

Wat kan Metafoor Vastgoed voor u betekenen?

De praktijk laat zien dat goed pachtadvies veel verder gaat dan het beoordelen van opzeggingsgronden. Metafoor ondersteunt verpachters bij de strategische keuzes vooraf, zoals de keuze voor de juiste pachtvorm en het inrichten van een toekomstbestendig pachtbeleid. Daarmee worden juridische risico’s beperkt en blijven verpachters beter in staat hun grondbeleid te realiseren. Meer informatie over onze rentmeesterdiensten kunt u hier vinden.

Jouw partner in vastgoedadvies

Deel :

Nieuwsbrief

Schrijf u nu in voor onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van alle ontwikkelingen binnen Metafoor Vastgoed.

Neem contact op

Telefoonnummer

088 006 6100

E-mailadres

info@metafoorvastgoed.nl